Restrukturyzacja firmy a odprawa – jak to działa? Ustawa z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników reguluje zasady odprawy pieniężnej dotyczącej rozwiązania umowy spowodowanej grupowym zwolnieniem. Co zawiera ustawa? Przede wszystkim zapisy o wysokości odprawy oraz warunkach jej uzyskania. Ustawa nie określa jednak wprost terminu wymagalności odprawy, czyli terminu jej wypłaty – przyjmuje się powszechnie, że powinien to być ostatni dzień pracy.
Odprawa stanowi świadczenie wynikające z rozwiązania stosunku pracy, wobec czego nie ma podstaw do twierdzenia, że należy się ona dopiero po jego zakończeniu. W związku z tym pieniądze powinny być wypłacone najpóźniej z upływem terminu wypowiedzenia. Jeśli pojawiają się opóźnienia, pracownik może ubiegać się o wypłatę odsetek ustawowych za zwłokę.
Restrukturyzacja firmy a odprawa, czyli kwestie prawa restrukturyzacyjnego
Ustawa prawa restrukturyzacyjnego, obowiązująca od 2016 roku, określa cztery rodzaje postępowań restrukturyzacyjnych w odniesieniu do przedsiębiorstwa niewypłacalnego lub zagrożonego niewypłacalnością. Każde z nich wiąże się z określonymi konsekwencjami prawnymi – zarówno dla pracodawcy, jak i dla zatrudnionych pracowników. Zrozumienie tych różnic jest kluczowe dla oceny uprawnień pracowniczych, w tym prawa do odprawy.
Cztery rodzaje postępowań restrukturyzacyjnych przewidzianych przez ustawę to:
- postępowanie o zatwierdzenie układu,
- przyspieszone postępowanie układowe,
- postępowanie układowe,
- postępowanie sanacyjne.
Restrukturyzacja firmy a odprawa w świetle postępowania sanacyjnego
Postępowanie sanacyjne należy obecnie do najbardziej zaawansowanych i silnie ingerujących w strukturę przedsiębiorstwa. W związku z tym obowiązujące w tym obszarze prawo nakłada na stosunki pracownicze takie same konsekwencje, jak postępowanie upadłościowe. Co to oznacza w praktyce? Pracodawca w ramach postępowania sanacyjnego uzyskuje szereg szczególnych uprawnień wobec pracowników.
Zgodnie z Kodeksem pracy, pracodawca w toku postępowania sanacyjnego:
- nie ma obowiązku odbywania konsultacji dotyczących wypowiedzenia z zakładową organizacją związkową,
- nie musi kontynuować zasad ochrony przedemerytalnej ani ochrony w trakcie usprawiedliwionej nieobecności w pracy, wynikającej np. z urlopu lub choroby,
- ma prawo rozwiązywać, z dwutygodniowym wypowiedzeniem, umowy terminowe (lub na czas wykonania określonej pracy), nawet jeśli wcześniejsze zapisy umowy tego nie uwzględniały,
- może skrócić okres wypowiedzenia do 1 miesiąca pracownikowi, któremu przysługuje trzymiesięczny okres wypowiedzenia – za niewykorzystany czas zobowiązany jest jednak wypłacić ekwiwalent pieniężny,
- ma prawo rozwiązać umowę o pracę podpisaną w celach przygotowania zawodowego,
- ma prawo rozwiązać umowę o pracę z kobietami w okresie ciąży lub urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego, dodatkowego urlopu macierzyńskiego, urlopu ojcowskiego i urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego – w określonych terminach: od dnia przedstawienia przez pracownika wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego do dnia zakończenia tego urlopu, a także w okresie od dnia przedstawienia przez pracownika posiadającego prawo do urlopu wychowawczego wniosku o zmniejszenie wymiaru czasu pracy do dnia powrotu do nieobniżonego wymiaru czasu pracy.
Restrukturyzacja firmy a odprawa i postępowanie upadłościowe
Uprawnienia pracodawcy w postępowaniu sanacyjnym realizuje w jego imieniu zarządca, a w dalszej kolejności zatwierdza je sędzia-komisarz, którego zadaniem jest zatwierdzenie planu restrukturyzacyjnego wraz z określonymi w nim regułami zwalniania pracowników. Istnieje jednak istotna różnica w porównaniu do postępowania upadłościowego. W postępowaniu sanacyjnym sędzia-komisarz może zmienić zasady i np. obniżyć skalę redukcji etatów lub zatrzymać restrukturyzację określonej grupy pracowników. Natomiast konsekwencją ogłoszenia upadłości likwidacyjnej jest zwolnienie wszystkich pracowników.
W postępowaniu sanacyjnym pracownicy zyskują prawo do odszkodowania z powodu niewypłacalności pracodawcy, która obowiązuje w momencie ogłoszenia przez sąd postanowienia o rozpoczęciu postępowania sanacyjnego. Co więcej, pracownicy zwolnieni w wyniku postępowania sanacyjnego mają prawo do ubiegania się przed sądem pracy o ochronę swoich interesów. Z kolei w przypadku pozostałych rodzajów postępowania restrukturyzacyjnego pracodawca nie posiada uprawnień do wymienionych działań.
Poznaj również:
Restrukturyzacja firmy a odprawa i roszczenia pracownicze
Gdy firma zatrudnia przynajmniej 20 pracowników, a redukcja zatrudnienia mająca związek z restrukturyzacją stanowi przyczynę rozwiązania stosunku pracy niewynikającą z winy pracowników, daje to podstawę do zastosowania ustawy o zwolnieniach grupowych. Ustawa ta określa właściwe procedury zwalniania oraz zasady wypłacania odpraw zwolnionym pracownikom. Wysokość odprawy uzależniona jest przede wszystkim od stażu pracy u danego pracodawcy.
Jak przedstawia się kwota odprawy? Obowiązują następujące zasady:
- jednomiesięczne wynagrodzenie – dla pracowników zatrudnionych krócej niż 2 lata,
- dwumiesięczne wynagrodzenie – dla pracowników zatrudnionych od 2 do 8 lat,
- trzymiesięczne wynagrodzenie – dla pracowników zatrudnionych powyżej 8 lat.
Warto podkreślić, że wysokość odprawy nie może przekraczać kwoty piętnastokrotnego minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w dniu rozwiązania stosunku pracy. Jest to ograniczenie ustawowe, które ma zastosowanie niezależnie od stażu pracy pracownika.
Natomiast gdy pojawiają się problemy z wypłatą należnych zobowiązań, włączana jest pomoc z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Ustawa o ochronie roszczeń pracowniczych w sytuacji niewypłacalności pracodawcy pozwala na uruchomienie tej pomocy w sytuacji rozpoczęcia przyspieszonego postępowania układowego, postępowania sanacyjnego oraz postępowania układowego. Fundusz ten stanowi istotne zabezpieczenie dla pracowników, którzy w wyniku trudności finansowych pracodawcy mogliby nie otrzymać należnych im świadczeń – w tym właśnie odprawy pieniężnej.
